Rozszerzanie Diety Krok po Kroku
Od Czego Zacząć Rozszerzanie Diety?
Pierwsze warzywa w menu niemowlęcia
„Mamo, Tato, za dwa tygodnie kończę 6 miesięcy!
Czas tak szybko biegnie, prawda?
Chciałbym już powoli się wdrażać, bo za tydzień rozpoczynam prawdziwą «jedzeniową» przygodę! A dziś wchodzę w 25. tydzień życia!”
Spis treści
Wszystkie poniższe wskazówki są jedynie ogólnymi zaleceniami. Każde dziecko rozwija się w własnym tempie.
1. Co czeka dziecko w 1. tygodniu?
Pierwszy tydzień rozszerzania diety to kilka drobnych kroków w stronę nowej jedzeniowej przygody. Mimo że porcje będą niewielkie, złożone zaledwie z dwóch warzyw, to i tak jest to ogromna zmiana dla organizmu dziecka. Pierwsze spotkanie z posiłkiem innym niż mleko matki jest nie tylko nowym doświadczeniem pod względem smaku, ale również nowością dla dojrzewającego układu pokarmowego.
W początkowych dniach proponuje się podawanie nowego pokarmu z utrzymaniem jednodniowej przerwy. Dlatego drugi i czwarty dzień pozostają bez produktów uzupełniających. Na te dni zawieszamy rozszerzanie diety.
OBJAŚNIENIA DO SCHEMATÓW
- W proponowanych schematach żywienia nowy produkt zaznaczam INNYM KOLOREM i wielkimi literami.
- Ponieważ niewłaściwa reakcja organizmu może pojawić się przy drugim podaniu danego produktu, oznaczam je tłustą czcionką.
- Czcionka zwykła oznacza te produkty, które dziecko już zna i toleruje.
- Z uwagi na ryzyko ewentualnych nietolerancji pokarmowych należy unikać wprowadzania do menu kilku nowych produktów w ciągu jednego dnia. Niniejsze propozycje uwzględniają tę zasadę.
- Nowy produkt podajemy w małej ilości (1–2 łyżeczki/dzień). Przygotowane danie powinno łączyć ze sobą dowolną ilość produktów już znanych z niewielką ilością produktu nowego. Zawsze ważna jest wnikliwa obserwacja dziecka, a wszystko, co niepokoi Rodzica, powinno być odnotowane.
-
Pamiętaj, nasze menu jest tylko propozycją. Możesz zmieniać kolejność wprowadzanych produktów oraz dostosowywać tempo rozszerzania diety do potrzeb dziecka. Wybór warzyw, a w kolejnych etapach mięsa, zbóż i owoców, zawsze uzależniaj od dostępności produktów najwyższej jakości – najlepiej ze sprawdzonych, ekologicznych upraw i hodowli (z symbolem BIO). Jeśli dokonujesz zamian, na początku omijaj warzywa ciężkostrawne i wzdymające (takie jak kapusta, cebula, czosnek, por, nasiona roślin strączkowych, świeży ogórek, rzodkiewka, rzepa, kalarepa, fasolka szparagowa czy zielony groszek) – szczegółowe omówienie grupy warzyw znajdziesz w dalszej części naszego przewodnika po warzywach.
3. Akcesoria do przyrządzania dań oraz karmienia niemowlęcia
Naczynia dla niemowląt powinny być przygotowywane w garnkach z wysokiej jakości stali nierdzewnej. Dobrze, jeśli garnek wyposażony jest w sito. Mamy wtedy możliwość gotowania na parze, przez co gotowane danie będzie miało wyższą wartość odżywczą. Jednym z przykładów jest WMF Mini Garnek.
Wielu rodziców korzysta z wielofunkcyjnych przyrządów, w których można zarówno ugotować danie, jak i zblendować je. Trudno jednak znaleźć produkt, który byłby zbudowany z bezpiecznych materiałów (stal nierdzewna, szkło), spełniał wszystkie potrzebne funkcje, a dodatkowo jego cena byłaby umiarkowana.
Opinie i propozycje Rodziców zbieramy na naszej grupie na Facebooku.
Pierwsze pokarmy uzupełniające podaje się dziecku łyżeczką. W opinii PTGHiŻD łyżeczka powinna być twarda, np. metalowa, i płaska, tak aby sprzyjać prawidłowej reakcji ruchowej w obrębie jamy ustnej dziecka. Twarda łyżeczka jest wskazana ze względu na wymuszenie poprzez takie karmienie odpowiedniego ułożenia języka dziecka. O tym, jak ważną rolę spełnia łyżeczka, piszemy we wpisie o roli rodzica w karmieniu niemowląt.
Wodę początkowo należy podawać również z łyżeczki. W dalszej kolejności należy rozpocząć naukę picia z otwartego kubka. Może to być np. porcelanowy kieliszek do jajka.
U dzieci karmionych butelką ze smoczkiem około 6. miesiąca życia należy rozpocząć naukę picia z otwartego kubka. Dziecko stopniowo uczy się w ten sposób przyjmować płyny bez ssania. Po ukończeniu pierwszego roku życia nie należy podawać dziecku pokarmów ani płynów przez butelkę ze smoczkiem.
4. Wielkość posiłku w pierwszych dniach rozszerzania diety
Posiłek zaplanowany na pierwszy, a potem trzeci dzień należy tak przygotować, aby otrzymać około dwóch łyżeczek gotowego dania. Będzie to zgodne z zaleceniem podawania niemowlętom nowych produktów w takich właśnie, niewielkich ilościach.
Jeśli pierwszy kontakt z nowym pokarmem zakończył się jedynie jego polizaniem z łyżeczki, można podjąć kolejną próbę w ciągu dnia. Należy pamiętać, że danie nie powinno być przechowywane w temperaturze pokojowej dłużej niż dwie godziny (więcej szczegółów przeczytasz w artykule o bezpieczeństwie przechowywania posiłków).
Warzywa już znane, tolerowane podajemy w ilościach zależnych od apetytu dziecka. Dlatego w piątym i następnych dniach naszego schematu Rodzic tworzy danie z dowolnej ilości brokułu i ziemniaka (obu warzyw już znanych).
Warzywa gotujemy razem i łączymy w jedno danie.
Szerzej na temat wielkości posiłków będziemy pisać przy okazji omawiania proponowanych dań w następnych tygodniach.
5. Konsystencja pierwszych dań
W większości dokumentów zalecaną konsystencją pierwszych posiłków jest gładkie puree. Ponieważ często zdarza się, że dziecko odrzuca pokarm, w którym znajdują się grudki, ważne jest, aby danie miało jednolitą konsystencję, bez grudek.
Akceptacja pokarmów o konsystencji innej niż płynna (mleko) czy papkowata (dania rozszerzające dietę) rozwija się wraz z nabywaniem umiejętności oralnych.
Niewskazane jest podawanie rozwodnionego dania przez butelkę ze smoczkiem. Umiejętność żucia i gryzienia nabywana jest do ukończenia 24. m.ż., szczególnie intensywnie rozwija się w okolicach 10. m.ż. dziecka. Temat będziemy omawiać przy okazji następnych etapów rozszerzania diety, a informacje dotyczące rozszerzania konsystencji znajdziecie Państwo w rozdziale o karmieniu niemowląt.
6. Jak przyrządzić pierwszy posiłek?
Przygotowanie pierwszych posiłków jest wyjątkowo proste. Wystarczy ugotować warzywa do miękkości, a potem dokładnie rozetrzeć je. Można to zrobić, używając zwykłego sitka i łyżki, można też rozetrzeć je płaską częścią noża lub użyć praski do czosnku.
7. Pora podania posiłku
Posiłek podajemy niemowlęciu o dowolnej porze dnia, ale nie późnym wieczorem. Rodzic musi mieć możliwość obserwacji dziecka i ewentualnej szybkiej reakcji w przypadku jakichkolwiek problemów dotyczących tolerancji danego produktu.
Warto przestrzegać kilku zasad:
- Wybierz miły czas. Postaraj się nie być zmęczoną i poddenerwowaną.
- Nie wybieraj późnego wieczoru. Możesz przeoczyć ewentualne niepokojące objawy.
- Jeśli dziecko jest głodne, podaj mu pierś. Postaraj się, żeby długość karmienia zaspokoiła pierwszy głód dziecka. W ten sposób będzie spokojne, a pierwsze spotkanie z nowością przyniesie mu miłe odczucia.
- Po upływie czasu, który według Ciebie będzie odpowiedni, aby niemowlę mogło przyjąć posiłek, a jednocześnie nie będzie jeszcze porą na następne karmienie piersią, zaproponuj dziecku przygotowane danie.
- Pamiętaj, to ma być niezwykle miły czas. Nikt niczego nie musi od razu. Twój uśmiech, nieustanne pochwały i zachwyty wpłyną na to, z czym Twoje Maleństwo będzie kojarzyło sobie czas karmienia.
- Zakończ Waszą pierwszą przygodę dostawieniem do piersi. W ten sposób dostarczysz niemowlęciu tłuszcz, który pozwoli dobrze przyswoić wszystkie witaminy zawarte w warzywach.
- Ech…! Jak się cieszę, że Bóg w swojej dobroci pozwolił i mnie być mamą! : )
8. Woda
Dopóki niemowlę karmione jest wyłącznie pokarmem matki, otrzymuje wystarczającą ilość płynów. W drugim półroczu życia zapotrzebowanie na wodę rośnie w zależności od rodzaju spożywanych produktów oraz sposobu ich przygotowania i wynosi około 800–1000 ml/dobę.
Należy wiedzieć, że zapotrzebowanie na wodę uwzględnia wszystkie płyny, czyli:
- wodę z mleka matki,
- wodę dodaną podczas przyrządzania posiłku,
- wodę obecną w żywności.
Dla przykładu: w skład 100 g mleka kobiecego wchodzi 87 g wody; w 100 g warzyw zawarte jest około 85–95 g wody. Kiedy więc gotujemy dla dziecka puree warzywne, najczęściej dodając jeszcze odrobinę płynu, możemy przyjąć, że niemal cały posiłek stanowi źródło wody.
Kiedy podawać wodę?
Niestety nie ma konkretnej odpowiedzi na tak postawione pytanie. I trochę pozostaje to w gestii wyczucia rodzica. A tak naprawdę decyzję ostateczną podejmuje niemowlę. Jeśli dziecko nie chce pić wody, to prawdopodobnie karmione jest w taki sposób, że otrzymuje jej dużo w produktach. To również jest wspaniała droga do nawodnienia organizmu. W warzywach, zupkach, dobrze rozgotowanych, rozklejonych kaszach, także w owocach jest tak duży udział wody, że niemowlę najczęściej nie odczuwa pragnienia.
Jeżeli Rodzic wprowadza do diety dziecka gęste kaszki, jajko, rybę, mięso, to potrzeba wody będzie większa. Pojawienie się w jadłospisie, choćby sporadycznie, suchych produktów zbożowych, takich jak chrupki czy zboża ekspandowane (obu produktów nie polecamy; więcej piszemy na ten temat na naszej grupie na Facebooku), tym bardziej zwiększy zapotrzebowanie na płyny.
Pamiętajmy jednak, że Stwórca włożył w człowieka od niemowlęctwa poczucie pragnienia. Dziecko nie odrzuci proponowanej wody, kiedy organizm jej potrzebuje. Proponujmy, ale nie zamartwiajmy się, jeśli dziecko odwraca główkę i nie chce pić. Miejcie Drodzy Państwo pewność, że dziecko będzie bardzo mocno zgłaszało uczucie pragnienia. Chodzi tylko o to, żeby umiejętnie rozszyfrować te sygnały. Sprawy nie bagatelizujmy, ponieważ stan nawodnienia organizmu niemowlęcia jest ogromnie ważny.
Jeśli dni są ciepłe albo włączono ogrzewanie, a dziecko w nocy czy w ciągu dnia płacze, jest niespokojne, do tego próby podania piersi tylko je frustrują, to koniecznie należy sprawdzić, czy powodem nie jest wzmożone pragnienie.
Jaka woda dla niemowlęcia do picia?
Według stanowiska Polskiej Grupy Ekspertów w sprawie zaleceń dotyczących spożycia wody, najlepszym wyborem dla małych dzieci jest woda nisko zmineralizowana, niskosodowa, źródlana lub mineralna spełniająca następujące kryteria:
- niskozmineralizowana, tzn. do 500 mg/l
- niskosodowa, tzn. < 20 mg/l
- niskosiarczanowa, tzn. < 140 mg/l
- o niskiej zawartości fluorków, tzn. < 0,7 mg/l
- o niskiej zawartości azotanów, tzn. < 10 mg/l
- o niskiej zawartości azotynów, tzn. < 0,02 mg/l
Tak jak w przypadku każdego produktu spożywczego, jakość i bezpieczeństwo wody uzależnione są również od rodzaju opakowania. Niezaprzeczalnie najwłaściwszym materiałem jest szkło.
Więcej informacji na temat wody zamieściliśmy na naszej grupie na Facebooku..
Jaka woda do gotowania?
Naturalne wody mineralne służą do picia, a nie do przyrządzania posiłków. W drugim przypadku używamy zwykłej wody wodociągowej.
Ze względu na ryzyko zanieczyszczenia azotanami i azotynami szczególnie niebezpieczne może być stosowanie wody studziennej.
Gdzie kupić wodę, jaką wodę wybrać?
Na dzień dzisiejszy najlepszym wyborem jest woda Baby Zdrój w szkle, która spełnia wszystkie wyżej wymienione kryteria oraz posiada certyfikat Instytutu Matki i Dziecka.
Najłatwiej zakupić ją bezpośrednio u producenta:
- woda w butelkach o poj. 0,33 l – sprawdź w sklepie producenta
- woda w butelkach o poj. 0,7 l – sprawdź w sklepie producenta
Opracowano na podstawie literatury i wytycznych:
- Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci (PTGHiŻD).
- EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA) – Scientific Opinion on the appropriate age for introduction of complementary feeding of infants.
- Standardy medyczne i zalecenia dotyczące zapotrzebowania na płyny oraz jakość wody w diecie niemowląt (Polska Grupa Ekspertów).
Małe Brzuszki – Ważne Pytania
W każdy poniedziałek na naszej grupie na Facebooku możesz zadać pytanie dotyczące rozszerzania diety. W ciągu tygodnia osobiście na nie odpowiadam.
Interaktywny E-book (320 stron)
Wolisz mieć całą wiedzę, schematy i przepisy w jednym pliku na telefonie bez konieczności przechodzenia po stronach? Sprawdź pełne opracowanie.
Treść merytoryczna artykułu oraz zalecenia są autorskim opracowaniem mgr inż. Marżoleny Uniejewskiej. W opracowaniu oprawy graficznej i kodu technicznego wykorzystano wsparcie sztucznej inteligencji.