Rozszerzanie Diety Krok po Kroku
Kiedy i Jak Podać Pierwsze Mięso?
Wprowadzamy mięso i kluczowe żelazo
„Mamo, Tato!
Za tydzień kończę 6 miesięcy!
Mam za sobą 5 miesięcy i 3 tygodnie.
Wchodzę w 26. tydzień życia!”
Spis treści
- Co nowego w 2. tygodniu rozszerzania diety?
- Przykładowy schemat żywienia na Tydzień 2
- Konsystencja posiłku z mięsem i rozwój aparatu mowy
- Ile mięsa i warzyw powinno zjeść niemowlę?
- Czy początki mogą być trudne?
- Jak ugotować i bezpiecznie podać pierwsze mięso?
- Kiedy i dlaczego wprowadzamy mięso w 26. tygodniu?
- Jakie mięso wybrać na początek?
- Wątróbka w diecie niemowlęcia
- Zalecana ilość mięsa w diecie niemowlęcia (gramatura)
- Gdzie kupować mięso dla niemowlaka
Wszystkie poniższe wskazówki są jedynie ogólnymi zaleceniami. Każde dziecko rozwija się we własnym tempie.
1. Co nowego w 2. tygodniu rozszerzania diety?
1. Zgodnie z zaleceniami Panelu Ekspertów w menu niemowlęcia w 26. tygodniu życia powinno znaleźć się, niezwykle istotne dla prawidłowego rozwoju – MIĘSO.
2. WZRASTA ASORTYMENT WARZYW, które są nośnikami substancji wspomagających trawienie oraz składników mineralnych i witamin potrzebnych dla prawidłowego przebiegu procesów życiowych. Substancje bio-aktywne, antyoksydanty zawarte w warzywach pełnią niebagatelną rolę w prawidłowym żywieniu niemowlęcia.
3. Poniższy proponowany schemat żywienia realizuje zalecenia placówek żywieniowych dotyczące opóźnionego względem warzyw podawania niemowlętom owoców. Stąd w menu wciąż NIE POJAWIAJĄ SIĘ OWOCE.
4. W drugim tygodniu rozszerzania diety proponujemy następujące NOWE PRODUKTY:
- Mięso z królika,
- Dynia,
- Pietruszka (korzeń),
- Cukinia.
Zawsze możesz wprowadzać zmiany do naszych propozycji. Pamiętaj, aby dbać o jakość produktów. Ważne jest też urozmaicenie asortymentowe, bo tylko ono jest gwarantem właściwego odżywienia organizmu.
3. Konsystencja posiłku z mięsem i rozwój aparatu mowy
Nie ma jednoznacznych danych dotyczących rodzaju i kolejności wprowadzania różnych konsystencji. Sugeruje się, aby w 6. – 7. m.ż. podawać dziecku dania w postaci lekkich, gładkich puree warzywno-mięsnych. Takie dania są łatwo akceptowalne przez niemowlęta. Mają również wpływ na rozwój aparatu mowy. Uczą oczyszczania łyżki wargami oraz ruchów języka na boki.
Powyższe stanowisko jest zgodne z aktualnymi wytycznymi dotyczącymi zasad żywienia zdrowych niemowląt zebranych przez Polskie Towarzystwo Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci. W dokumencie podkreśla się, że nie ma jednoznacznych danych dotyczących rodzaju i kolejności wprowadzania posiłków o danej konsystencji.
4. Ile mięsa i warzyw powinno zjeść niemowlę?
W fachowej literaturze nie ma dokładnych wytycznych, które regulowałyby ilość spożywanych pokarmów. Każde niemowlę jest inne. Masa ciała, okresy intensywnego wzrostu, czas ząbkowania, aktywność ruchowa... – to cechy bardzo indywidualne.
Mimo wszystko na podstawie zawartych w dokumentach informacji oraz wiedzy ogólnej opartej na znajomości zapotrzebowania organizmu dziecka między 6. a 12. m.ż. można zasugerować Rodzicom, jaką ilość pokarmu powinni zaproponować niemowlęciu. Ważne jest jednak, aby Rodzic wiedział, że ilości sugerowane w schematach żywieniowych dotyczą dzieci zdrowych, których masa ciała jest typowa dla wieku. Zarówno bardzo wysoka masa ciała, jak też wyjątkowo niska, wymagają indywidualnego podejścia do żywienia.
Na przełomie 6. i 7. m.ż., czyli w pierwszym miesiącu rozszerzania diety, niemowlęta najczęściej zjadają niewielkie danie, które zwykle zawiera następujące produkty uzupełniające:
Wielkość porcji
W zależności od ilości użytych składników, ale też w zależności od użytej do przyrządzenia dania wody, otrzymujemy posiłki o różnej objętości. Najczęściej w pierwszym miesiącu rozszerzania diety niemowlęta zjadają posiłek, który osiąga objętość od 10-30 ml do objętości równej jednemu karmieniu piersią, czyli około 60-90 ml.
Na tym etapie niemowlęciu wystarcza jedno danie dziennie (może być ono podane więcej niż raz w ciągu dnia). Nasz schemat przewiduje włączenie drugiego posiłku (opartego o zboża) w trakcie 7. m.ż.
Pamiętaj! Rodzic decyduje, kiedy i co dziecko zje.
Natomiast dziecko decyduje, ile zje (w danym momencie).
Kiedy dziecko odwraca główkę, odmawia przyjęcia pokarmu, zaciska usta przy zbliżaniu łyżeczki – zaprzestań karmienia. Jeśli niemowlę niemal nic nie zjadło, podejmij w tym dniu kolejne próby.
5. Początki bywają różne
Twoje Dziecko może z ciekawością i wielką ochotą próbować nowych smaków. Ale równie dobrze może być nieufne i niechętne do czegokolwiek, co nie smakuje i nie pachnie Mlekiem Mamy. Zarówno pierwsza, jak i druga sytuacja jest normalna.
1. Akceptacja wahań apetytu i budowanie dobrej atmosfery
W miarę upływu czasu będą pojawiały się na przemian dni, w których niemowlę je chętnie, bądź też odrzuca każdą próbę karmienia. Nie przejmuj się. Spróbuj, żeby nigdy przy karmieniu nie zapanowała nad Tobą frustracja i poirytowanie. Niech Twoje niemowlę nigdy nie słyszy, że wybrzydza, podczas gdy Mama się napracowała. Talerzyk, łyżeczka i wszystko, co dotyczy karmienia, niech tworzy wspaniały czas spędzony z rodzicem twarzą w twarz – zawsze uśmiechniętą i rozkochaną.
2. A co jeśli dziecko odwraca główkę i odmawia przyjęcia pokarmu?
Możesz spróbować delikatnie potrzeć mu usteczka palcem zanurzonym w zupce. Być może smak zachęci niemowlę do zaakceptowania posiłku. A jeśli nic z tego nie wyszło, nie zniechęcaj się. Spróbuj za kilka godzin. Nie wpisuj przy pierwszym nieudanym podejściu danego produktu na listę pt.: „Nielubiane”.
3. Co, jeśli niemowlę naprawdę zjada bardzo mało?
Jeśli wiesz, że porcja, którą Twoje niemowlę godzi się zjeść, to np. 40 g, to postaraj się zmieścić w niej mięso (15 g) i nowy produkt (ok. 10 g). Dodaj odrobinę wywaru i w ten sposób w małej porcji znajdzie się to, co najważniejsze.
Podsumowując: początek rozszerzania diety może wcale nie być prosty. Najczęściej jednak prowadzi do tego, że niemowlę pod koniec 7. m.ż. zjada w sumie około 170–180 g posiłków innych niż mleko.
6. Jak ugotować i bezpiecznie podać pierwsze mięso?
Ugotowanie dania złożonego z warzyw i mięsa jest proste. Dużą trudnością jest niestety zblendowanie tak niewielkiej ilości dania. Typowy ręczny blender zazwyczaj nie sprawdza się. Natomiast stosowane metody w pierwszym tygodniu, takie jak praska do czosnku, sitko lub roztarcie płaską częścią noża w spotkaniu z mięsem wyraźnie zawodzą. O doborze blenderów rozmawiają Rodzice na naszej Grupie na Facebooku, dzieląc się swoimi doświadczeniami.
Proponowany przepis na przyrządzenie dania opartego o warzywa i mięso zamieściliśmy na osobnej stronie. Znajdziesz tam również krótki filmik.
Zobacz, jak przygotować pierwszą zupkę z mięsem
Przygotowaliśmy krótki materiał wideo oraz dokładny przepis krok po kroku, który ułatwi Ci ugotowanie idealnej, gładkiej zupki dla Twojego maluszka.
7. Kiedy i dlaczego wprowadzamy mięso w 26. tygodniu?
Mięso jest produktem, który powinien być włączony do diety niemowlęcia najpóźniej w 26. tygodniu życia. Jego obecność w codziennym menu gwarantuje dowóz wysoko przyswajalnego żelaza hemowego, niezbędnego dla prawidłowego rozwoju mózgu, ośrodkowego układu nerwowego, dla rozwoju funkcji poznawczych, inteligencji oraz właściwej odporności organizmu. Braki tego pierwiastka prowadzą do niedokrwistości, a ta może upośledzać rozwój ruchowy i intelektualny u dziecka, a zaburzenia te mogą być nieodwracalne.
Szeroko ten wątek poruszamy przy okazji omawiania tematu: „Żelazo, co każdy rodzic wiedzieć powinien”. Pisaliśmy też o tym przy okazji ustalania kolejności wprowadzanych do menu dziecka produktów.
8. Jakie mięso wybrać?
Rozszerzanie diety po 26 tygodniu życia dziecka ma za zadanie uzupełnić rezerwy żelaza, które na przełomie siódmego m.ż. powoli się wyczerpują. Jedynym źródłem tego pierwiastka w formie tzw. hemowej, czyli dobrze przyswajalnej (ok. 20%) jest mięso. Warzywa, nawet zasobne w ten pierwiastek dostarczają żelazo tzw. niehemowego, przyswajalnego zaledwie w ok. 3-5%.
Ważne jest podawanie różnych gatunków mięs, ponieważ każdy rodzaj mięsa jest źródłem nie tylko żelaza, ale również innych składników odżywczych, charakterystycznych dla danego gatunku.
Zawartość składników odżywczych w różnych gatunkach mięsa
Porównanie względne (najwyższa zawartość danego składnika = 100%)
Każdy rodzaj mięsa jest wyjątkowy. Każdy zaopatruje niemowlę w inny cenny składnik. Spójrzcie Państwo na powyższą grafikę przedstawiającą zawartość kilku ważnych składników w różnych gatunkach mięs, łatwo zauważyć, że:
- Wołowina bije rekordy pod względem zawartości żelaza, cynku i niezwykle bogata jest w witaminę B1 (choć tu zdecydowanie prym wiedzie chuda wieprzowina). Nie bez znaczenia jest też zawartość w tym mięsie witaminy B12, której zdecydowanie najwięcej zawiera mięso królika. Dodam, że kobalamina (wit. B12) bierze udział w powstawaniu czerwonych krwinek, buduje układ nerwowy; występuje tylko w produktach pochodzenia zwierzęcego. Nie znajdziemy jej w świecie roślin. Tym bardziej warto dbać o dobre jej źródła.
- Cielęcina jest również bardzo wartościowym mięsem, a to ze względu na wysoką zawartość w tym mięsie żelaza, tiaminy, witaminy B12 oraz niacyny.
- Królik, oprócz wspomnianej rekordowej zawartości wit. B12 i B6, zawiera znaczne ilości potasu, żelaza, fosforu oraz kwasów tłuszczowych wielonienasyconych. W każdej niemal dyscyplinie daje się zauważyć jako bardzo wartościowe mięso.
- Jagnięcina / Baranina wyróżnia się zawartością cynku, choć żelazo i wit. B1, B12 też godne są zauważenia.
- Gęś jest wspaniałym źródłem witaminy B6. Wyróżnia ją też duża zawartość żelaza oraz kwasów wielonienasyconych (ważnych omega-3, omega-6).
- Kurczak jest delikatnym, wartościowym mięsem, ale nie wybija się szczególnie ponad inne rodzaje mięs. Choć jako źródło witamin PP oraz B6 wysuwa się na wysokie pozycje. Podobnie indyk.
- Zdecydowanie warto wspomnieć o chudej wieprzowinie. Zarówno polędwiczka, jak i schab czy szynka są wyjątkowym źródłem wit. B1.
W początkowym żywieniu niemowląt szukamy tych gatunków, które są delikatne i zasobne w żelazo hemowe. Najczęściej rozpoczynamy od królika, kurczaka, indyka, cielęciny, polędwicy wołowej, gęsi, powoli rozszerzając asortyment o jagnięcinę, kaczkę i najwyższego gatunku wieprzowinę. Nie ma danych naukowych wskazujących na określoną kolejność wprowadzania poszczególnych gatunków mięs. Przede wszystkim pamiętajmy o urozmaiceniu, bo tylko ono jest gwarantem prawidłowo skomponowanej diety.
9. Wątróbka w diecie niemowlęcia
Według opinii Grupy Ekspertów wątróbka nie jest zalecana w diecie niemowląt i dzieci aż do 3. roku życia.
Wątróbka ma tak ogromne pokłady witaminy A, że każda jej porcja przekracza poziom UL, czyli górny tolerowany poziom spożycia.
100 g wątróbki zawiera średnio 13 000 µg witaminy A. Oznacza to, że porcja typowa dla niemowląt (20 g) w przypadku wątróbki dostarcza aż 2 600 µg wit. A — co przekracza dozwoloną dawkę ponad 4-krotnie!
Konsekwencje przekraczania dopuszczalnych dawek mogą być bardzo poważne.
Witamina A w nadmiarze może mieć działanie toksyczne i teratogenne. Jej nadmiar w organizmie jest efektem zbyt wysokiego spożycia retinolu (...). Hiperwitaminoza A objawia się m.in. powiększeniem wątroby, nadmierną pobudliwością, bólem głowy, osłabieniem, zmianami skóry oraz zmianami w strukturze kości.
10. Zalecana ilość mięsa w diecie niemowlęcia (gramatura)
Codzienna zalecana ilość mięsa kształtuje się na poziomie od 15 g mięsa surowego (10 g po ugotowaniu) na początku rozszerzania diety do 25 g (20 g po ugotowaniu) w 11.–12. m.ż. W naszych schematach przewidujemy udział mięsa w codziennym menu w następujących ilościach i formach:
| Wiek | Ilość / dobę | Sugerowana forma dania |
|---|---|---|
| 7.–8. m.ż. | 15 g / dobę | Mięso gotowane, zblendowane z warzywami w postaci dania puree lub miękkie, drobno siekane. |
| 9.–10. m.ż. | 20 g / dobę | Jak wcześniej, plus gotowane pulpeciki z dodatkiem jajka (łącznik masy) lub miękkie kawałki. |
| 11.–12. m.ż. | 25 g / dobę | Jak wcześniej, plus gotowane pulpeciki z dodatkiem jajka (łącznik masy) lub miękkie kawałki. |
11. Gdzie kupować mięso dla niemowlaka
O tym, jakiego mięsa warto szukać, jakie powinno spełniać warunki oraz czy udało nam się znaleźć hodowcę i sprzedawcę, którzy spełniają wszystkie wymogi, piszemy na osobnej stronie poradnika.
Sprawdź, jak kupować mięso dla niemowlęciaOpracowano na podstawie literatury i wytycznych:
- Szajewska H., Socha P., Horvath A. i wsp.: Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci. Standardy Medyczne/Pediatria 2021; 18: 7–24.
- Kunachowicz H., Przygoda B., Nadolna I., Iwanow K.: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2023.
- Jarosz M., Rychlik E., Stoś K., Charzewska J. [red.]: Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH–PIB, Warszawa 2020 (oraz aktualizacje NIZP PZH-PIB, Warszawa 2024).
- Weker H., Barańska M. i wsp.: Żywienie niemowląt i małych dzieci. Instytut Matki i Dziecka, Warszawa 2014.
- EFSA (European Food Safety Authority): Dietary Reference Values for nutrients. Summary Report. EFSA Supporting Publications 2017; 14: e15121.
- World Health Organization (WHO): Complementary feeding – guidance and nutritional requirements for infants.
Małe Brzuszki – Ważne Pytania
W każdy poniedziałek na naszej grupie na Facebooku możesz zadać pytanie dotyczące rozszerzania diety. W ciągu tygodnia osobiście na nie odpowiadam.
Interaktywny E-book (320 stron)
Wolisz mieć całą wiedzę, schematy i przepisy w jednym pliku na telefonie bez konieczności przechodzenia po stronach? Sprawdź pełne opracowanie.
Treść merytoryczna artykułu oraz zalecenia są autorskim opracowaniem mgr inż. Marżoleny Uniejewskiej. W opracowaniu oprawy graficznej i kodu technicznego wykorzystano wsparcie sztucznej inteligencji.